Soorten, toepassing, voor- & nadelen
Hulpteugels voor paarden uitgelegd
Hulpteugels (of uitbinders) moeten de beginnende ruiter ondersteunen. Deze is natuurlijk niet meteen correct in balans, kan het paard niet in correcte aanleuning berijden en met de zit hapert het in de meeste gevallen ook. Correcte handhouding, correcte zit, correcte hulpen en dan ook nog kijken waar men naartoe rijdt. Dat alles kan een nieuwe ruiter eerst overweldigen. Hulpteugels moeten helpen de juiste zit te voelen en te leren. Want wanneer het paard vooraan door de hulpteugel begrensd is, kan de ruiter zich eerst alleen op de zit concentreren. In het beste geval moet het paard dan nog de rug bol maken en de hals laten zakken.
Of het nu driehoeksteugels, uitbinders, Laufferteugels of Chambon zijn – de hulpteugel wordt pas na het opwarmen van het paard aangesnoerd! Bovendien moeten hulpteugels in het terrein absoluut worden afgenomen. Uitzondering vormt hier het martingaal, dat echter een bijzondere positie onder de hulpteugels inneemt.
Correct toegepaste hulpteugels zijn niet van huis uit slecht. Want zij doen dat waarnaar zij zijn genoemd – helpen! En wel de beginnende ruiter en het paard.
Hier leest u welke hulpteugels er zijn, hoe ze zijn opgebouwd en welke voor- en nadelen ze hebben. Of en hoe u ze inzet, bespreekt u best met uw rij-instructeur of trainer. Weet u al wat u zoekt? Ga dan direct naar de hulpteugels, het martingaal of de borstriem.
Uitbindteugels (uitbinders)
De uitbinder kent elke beginnende ruiter. Uitbinders bestaan altijd uit twee afzonderlijke „teugels“, die links en rechts tussen bitring en singel worden bevestigd. Daarbij moet erop worden gelet dat de uitbindteugels zo hoog of laag aan de singel worden aangesnoerd dat zij horizontaal liggen wanneer het paard met correcte kophouding loopt. Zij moeten zo lang worden ingesteld dat het paard bij correcte aanleuning NIET achter de loodlijn komt.
Voordelen van uitbinders
- geven het paard een duidelijk kader
- begrenzing zijwaarts en naar voren
- ruiter kan zich helemaal op de zit concentreren en de teugels ook wel eens loslaten
Nadelen van uitbinders
- geen voorwaarts-neerwaartse strekking mogelijk = paard komt achter de loodlijn en rolt zich in
- elastische onderdelen (indien aanwezig) leiden tot erop leggen, paard komt op de voorhand
Conclusie
Uitbinders zijn geschikt voor de beginnende ruiter aan de longeerlijn of de eerste rijlessen in de groep. Waar de rustige ruiterhand en de juiste inwerking nog ontbreken, kan de uitbindteugel ondersteunend werken.
Driehoeksteugels (Weense teugels)
Driehoeksteugels zijn naast de uitbinders een zeer populaire vorm van hulpteugels. Zij worden bovendien graag bij het longeren gebruikt.
De driehoeksteugel bestaat uit een dikke riem die tussen de voorbenen doorloopt en in het midden aan de singel wordt bevestigd. Voor de borst splitst de dikke riem zich in twee afzonderlijke, iets dunnere riemen. Deze worden elk links en rechts van binnen naar buiten door de betreffende bitring gevoerd en aan de singel (of longeersingel) bevestigd.
De riem moet bij correcte kophouding kort voor de loodlijn ongeveer horizontaal liggen.
Voordelen van driehoeksteugels
- hoogtrekken van het hoofd wordt voorkomen
- strekkingshouding wordt toegestaan
- voor ruiters die het paard al lateraal kunnen begrenzen
- voor ruiters die het nog niet voor elkaar krijgen om naar de hand toe te rijden
Nadelen van driehoeksteugels
- nauwelijks laterale begrenzing
- paard komt achter de teugel wanneer het de hals te diep laat zakken
- voorwaarts-neerwaarts is slechts tot een bepaald punt mogelijk
Conclusie
Voor beginnende ruiters die zijwaartse hulpen al beheersen, maar naar voren nog ondersteuning nodig hebben, zijn driehoeksteugels een goede hulp. Ook bij het longeren laten deze hulpteugels zich goed inzetten, want zij bieden het paard de mogelijkheid zich tot een zekere diepte te strekken.
Lauffer-teugels (Phillips-teugels)
De Lauffer-teugel doet in eerste instantie denken aan een driehoeksteugel. Maar anders dan deze bestaat de Lauffer-teugel uit twee afzonderlijke leren of nylonriemen. Hij is waarschijnlijk de meest variabele hulpteugel die men kan gebruiken.
Voordelen van Laufferteugels
- laat zich zowel voor de strekkingshouding als voor oprichting inzetten
- bouw met karabijnhaken maakt snel omgespen mogelijk
Nadelen van Laufferteugels
- paard kan achter de loodlijn komen en zich inrollen
- nauwelijks laterale begrenzing bij aansnoering zoals driehoeksteugels
- er moet minutieus op de lengte van de hulpteugel worden gelet, zodat het paard zich niet inrolt en in de nek vast wordt
De verschillende aansnoermogelijkheden
Voor de ontspanningsarbeid en voor de rekhouding wordt de Phillips-teugel zoals een driehoeksteugel aangesnoerd. Beide riemen worden onderaan aan de singel bevestigd en tussen de voorbenen doorgevoerd. Nu van binnen naar buiten door de betreffende bitring voeren en aan de singel rechts en links bevestigen.
Om een hogere oprichting of meer zijwaartse begrenzing te bereiken, wordt het ene einde verder boven aangesnoerd. Nu wordt de Lauffer-teugel van boven naar beneden (dus van buiten naar binnen) door de betreffende bitring gevoerd en op hoogte van het schoudergewricht weer aan de singel of een ring aan de longeersingel bevestigd.
Het effect wordt versterkt naarmate de hulpteugel hoger wordt aangebracht. Het paard moet echter in elk geval de mogelijkheid hebben met de voorhoofd-neuslijn vóór de loodlijn te blijven.
Martingaal
De martingaal ziet men – net als het borsttuig – vooral bij spring- en eventingruiters. In de springsport wordt hij gebruikt als „zekering” van de teugels, mocht de ruiter ze bij een val verliezen. Zo wordt voorkomen dat het paard in de afhangende teugel stapt en zich eventueel verwondt.
De glijdende ringmartingaal moet voorkomen dat het paard het hoofd omhoog gooit. De martingaal wordt zo vastgegespt dat de martingaalvork licht doorhangt als de teugel correct aanstaat. Brengt het paard het hoofd omhoog, dan leiden de ringen de teugel naar beneden om. De druk op de laden werkt dan niet meer naar achteren, maar naar beneden. Martingalen vindt u bij ons samen met de borsttuigen.
Conclusie
Het martingaal is niet alleen een beveiliging bij een val, maar ook een nuttige ondersteuning voor gevorderde beginnende ruiters. Wanneer deze de zijwaarts begrenzende hulpen al beheersen, maar nog een onrustige hand hebben of het paard nog niet naar de hand toe kunnen rijden, werkt het martingaal ondersteunend. Omdat het alleen tot werking komt wanneer het paard het hoofd te ver omhoog neemt, en zich daarbij toch voorwaarts-neerwaarts aan de teugel kan strekken, neemt het martingaal onder de hulpteugels een bijzondere plaats in.
Thiedemann-teugels (Köhler-teugels)
De Thiedemann- of Köhler-teugel kan men als een iets afgezwakte variant van de doorlopende teugels begrijpen. Hij bestaat uit teugels met ringen, evenals de eigenlijke hulpteugel. De ring wordt los om de hals van het paard gelegd, de brede riem onderaan tussen de voorbenen naar de singel gevoerd. De twee smalle riemen worden links en rechts van binnen naar buiten door de betreffende bitring gevoerd en aan de ringen aan de teugel bevestigd. De Thiedemann-teugel moet zo worden aangesnoerd dat hij alleen inzet komt wanneer het paard het hoofd te ver naar voren of omhoog neemt.
Voordelen van Thiedemannteugels
- slechts één paar teugels moet worden gehouden
- werkt bij correcte aansnoering alleen wanneer het paard het hoofd te ver naar voren of omhoog neemt
- moeten licht doorhangen wanneer het paard in correcte houding loopt
Nadelen van Thiedemannteugels
- leidt verkeerd ingezet tot een botte paardenmond
- biedt geen laterale begrenzing
- "scherpe" hulpteugel die alleen in professorenhanden hoort
Conclusie
De Thiedemann-teugel mag door beginnende ruiters NIET worden ingezet. Hij behoort uitsluitend in fijne ruiterhanden en dient alleen voor korte correctie. Daarom is hij eerder tot de correctiehulpen dan tot de hulpteugels te rekenen. Een verkeerde toepassing van deze teugel kan het paard schaden!
Chambon & Gogue
Chambon en Gogue worden ingezet om het paard te leren bij druk op mond en nek het hoofd te laten zakken. Chambon en Gogue zijn geschikt voor paarden die moeilijk in de rekhouding komen en moeite hebben de hals te laten zakken. Neemt het paard het hoofd te hoog, dan drukken Chambon en Gogue op nek en mondhoeken. Laat het paard nu het hoofd zakken, dan neemt de druk af. Bij correcte houding valt de hulp volledig weg. De Gogue kan in tegenstelling tot de Chambon ook onder de ruiter worden ingezet.
Het Chambon mag uitsluitend bij het longeren worden gebruikt, omdat de ruiter continu zeer snel de teugel moet laten vieren zodra het paard de geringste neiging tot voorwaarts-neerwaarts toont. Nauwelijks een ruiter heeft deze reactiesnelheid.
Chambon en Gogue horen alleen in uiterst ervaren ruiterhanden. Bij een verkeerde aansnoering kan een heftige afweerreactie van het paard ontstaan. Gebruik deze hulpteugels alleen als u onder toezicht bent en alleen in uitzonderlijke gevallen.
Nadelen van Chambon
- biedt noch de mogelijkheid tot aanleuning, noch een zijwaartse begrenzing
- Veel paarden rollen zich in om de druk op mondhoeken en nek te ontwijken
- Lengte van de hulpteugel is doorslaggevend
Nadelen van Gogue
- onafhankelijk Gogue: naast de bij het Chambon genoemde nadelen nog een achterwaarts gerichte werking
- geleid Gogue heeft dezelfde nadelen als een doorlopende teugel
Conclusie
Chambon en Gogue zijn geen echte hulpteugels, maar eerder correctiehulpen die zeer gewetensvol moeten worden ingezet. Zij zijn noch geschikt voor beginnende ruiters, noch om „eens bij het longeren uit te proberen of het iets oplevert“. Er moet altijd een rijleraar of ruiter aanwezig zijn die deze soort hulpteugels zeer goed kent.
Zoals hierboven vermeld, kan het bij verkeerde inzet tot een hevige afweerreactie komen en kan het paard in het ergste geval ernstig gewond raken. Deze beide hulpteugels zijn dus met voorzichtigheid te genieten en vóór de inzet moet worden overdacht of misschien gezondheidsproblemen (verspannningen in de nek, de kaakhoek of in de schoft) verantwoordelijk zijn.
Verkeerd benoemd, want hier wordt niets verlengd!
Halsverlenger
Bij de naam halsverlenger neemt men aan dat het paard ertoe wordt gebracht de hals te strekken. Maar hoe meer het paard zich strekt, des te hoger wordt de druk op het bit en de nek. Bij normale houding van het hoofd is de halsverlenger werkeloos, omdat hij dan slap moet hangen.
Conclusie
Hij wordt vaak te strak aangesnoerd. Strekt het paard zich nu in de diepte, dan spant de elastische riem zich en neemt de druk toe. Het paard kruipt dan ofwel achter de teugel om de druk te ontwijken – of legt zich op de teugel en wordt teugellam. Een naar boven begrenzende werking kan men de halsverlenger nog toekennen, maar de naam is bij deze hulpteugel uiterst ongepast gekozen.
Doorlopende teugels (Schlaufzügel)
De doorlopende teugel is een omstreden hulpteugel en wordt vaak met de rollkur in verband gebracht. Bij verkeerde hantering bestaat het gevaar dat het paard in een opgerichte en nauwe houding wordt gedwongen.
De bepalingen verschillen per bond en land; controleer ze vooraf.
De doorlopende teugel dient om een naar boven drukkend paard te begrenzen. Een ruiter moet zo fijn in gevoel en hand zijn dat hij bij het geringste toegeven van het paard ook onmiddellijk toegeeft. De druk op de paardenmond wordt door een doorlopende teugel verdubbeld! In principe mag de ruiter het paard niet met geweld in een houding dwingen en daar vastzetten. Het paard kan zich aan de doorlopende teugel niet onttrekken!
Hulpteugels in de shop
De passende hulpteugels vinden
In onze categorie Hulpteugels vindt u uitbinders, driehoeksteugels, Laufferteugels en andere modellen in verschillende maten. Martingalen en borstriemen hebben eigen categorieën. Bent u onzeker, dan adviseren wij u graag per telefoon, WhatsApp of video.
Veelgestelde vragen over hulpteugels
Hulpteugels zijn uitrustingsstukken die in combinatie met de teugels op de hoofd- en halspositie van het paard kunnen inwerken. Ze moeten ondersteunen, maar vervangen geen training. Welke soort in aanmerking komt, bespreek dat alstublieft met uw rijleraar of trainer.
Volgens onze gids worden uitbinders links en rechts tussen bitring en singel bevestigd. Ze moeten zo hoog of laag aan de singel worden aangesnoerd dat ze horizontaal liggen wanneer het paard met correcte hoofdpositie loopt. Hulpteugels worden pas na het opwarmen aangesnoerd. Laat u het aandoen de eerste keer door een ervaren ruiter of trainer tonen.
Uitbinders en driehoeksteugels worden graag bij het longeren gebruikt. Of en hoe u ze daarbij inzet, hangt af van paard en opleidingsniveau. Stem dat alstublieft af met uw trainer.
Het is hetzelfde: de driehoeksteugel wordt ook Wienerzügel genoemd. Hij bestaat uit een riem die tussen de voorbenen doorloopt en zich voor de borst splitst.
Dat hangt af van paard, opleidingsniveau, ruiter en inzet. Een algemene aanbeveling kunnen wij niet geven. De gids toont voor- en nadelen van de afzonderlijke soorten. Voor de keuze is uw rijleraar of trainer de beste aanspreekpartner.
Volgens de gids moeten hulpteugels in het terrein worden afgenomen, met uitzondering van de martingaal. Voor wedstrijden gelden per bond en evenement verschillende bepalingen. Controleer alstublieft de geldende uitslag en het reglement.